Ít có câu chuyện thể thao nào bền bỉ như mối bắt tay giữa Michael Jordan và Nike. Từ cái tên Blue Ribbon Sports đến kỷ nguyên Air Jordan, hợp tác Nike Jordan đã thay đổi cuộc chơi, tạo nên di sản thời trang – thể thao xuyên suốt nhiều thập kỷ và chinh phục cả sân đấu lẫn đường phố.
Được nhận diện bởi biểu tượng Swoosh, Nike tăng tốc thần tốc khi một tân binh Jordan của Chicago Bulls đồng ý nhận tài trợ. Thỏa thuận lịch sử này xoay chuyển vận mệnh đôi bên, đồng thời khai sinh “case study” tiếp thị thể thao đắt giá nhất lịch sử. Cùng Authentic Shoes khám phá câu chuyện phía sau đế chế sneaker mang tên Air Jordan.
Mối quan hệ của Michael Jordan với Nike được hình thành như thế nào?
Mùa hè 1984, thỏa thuận với Nike mở đường cho giày thể thao Air Jordan – bệ phóng đưa Nike trở thành tập đoàn thể thao toàn cầu. Dù vậy, mọi thứ suýt đổ bể nếu đại diện David Falk không thuyết phục được Jordan lắng nghe đề nghị.
Thời điểm ấy, sân chơi NBA chuộng Converse – thương hiệu Jordan từng mang khi còn ở Đại học Bắc Carolina, cũng là nơi các huyền thoại như Larry Bird hay Magic Johnson “chọn mặt gửi vàng”.
Jordan ban đầu nghiêng về Adidas vì muốn được ưu tiên. Tuy nhiên, Adidas khi đó chưa thể làm một đôi giày “đo ni đóng giày” cho anh. Falk – vốn ấn tượng với Nike – muốn Jordan thử gặp mặt. Khi Jordan do dự, Falk đã nhờ mẹ của anh, bà Deloris, động viên con trai bay tới trụ sở Nike nghe đề xuất.
Falk kể trong The Last Dance: “Tôi thậm chí không thể khiến anh ấy lên máy bay đến thăm Nike, nên tôi gọi cho bố mẹ anh ấy.” Sau buổi gặp, Nike đề nghị bản hợp đồng tân binh “vô tiền khoáng hậu”: 500.000 USD/năm, thời hạn 5 năm – gấp ba lần mặt bằng chung NBA khi đó.
Air Jordan ra đời như thế nào?
Ngay khi Jordan đồng ý gặp, Falk đã “đặt tên” cho giấc mơ: công nghệ đệm Air cộng khả năng “nhảy trên không” của MJ – đó là Air Jordan. Đây trở thành khoảnh khắc mở màn một kỷ nguyên giày bóng rổ mới.
Ngày 18/10/1984, Jordan mang đôi giày đỏ-đen-trắng đầu tiên – rồi bị NBA “cấm cửa” vì quy định giày phải có nền trắng. Mức phạt 5.000 USD/lần ra sân do Nike chi trả đã vô tình tạo nên chiến dịch marketing huyền thoại năm 1984, dẫn tới việc Air Jordan I ra mắt với giá 65 USD năm sau.
Thông điệp trong TVC: “Ngày 15/10, Nike tạo ra một đôi giày bóng rổ mang tính cách mạng. Ngày 18/10, NBA loại chúng khỏi cuộc chơi. May mắn thay, NBA không thể ngăn bạn mang chúng.” Đó là mồi lửa khiến nhu cầu bùng nổ ngay từ thế hệ đầu tiên.
Ra mắt thương hiệu Jordan
Những đôi Air Jordan đầu tiên đưa Nike “cất cánh”. Khi Jordan xác lập kỷ lục trên sân, Nike liên tục cải tiến dòng sản phẩm. Táo bạo đến mức Air Jordan II năm 1986 còn bỏ hẳn Swoosh hai bên, nhấn mạnh tính nhận diện riêng của dòng giày sản xuất tại Ý.
Biểu tượng Jumpman – bóng dáng Jordan trên không – lần đầu xuất hiện trên Air Jordan III (1988), trở thành “DNA” của toàn bộ dòng giày sau này.
Ngày 9/9/1997, Nike chính thức tách Jordan Brand thành thương hiệu riêng. Sự kiện ra mắt tại New York quy tụ Ahmad Rashad, Derek Anderson, Eddie Jones, Michael Finley, Ray Allen và Vin Baker. Air Jordan XIII – lấy cảm hứng từ biệt danh “Black Cat” – là sản phẩm mở màn năm 1997.
Quan hệ đối tác của Nike liên quan đến Air Jordan
Qua thời gian, Jordan Brand hợp tác cùng nhiều nghệ sĩ, thương hiệu và nhà thiết kế như Louis Vuitton, Atmos, Billie Eilish... Cột mốc đáng nhớ là Undefeated x Air Jordan 4 (2005) lấy cảm hứng từ áo khoác bay MA-1, chỉ 72 đôi, đều bán đấu giá bởi James Bond và Eddie Cruz.
Trong số các cú “bắt tay” nổi tiếng, Eminem x Air Jordan 4 được xem là huyền thoại: phối xanh điểm đen-đỏ gợi nhớ album Encore, chỉ 50 đôi. Năm 2008, bộ Eminem x Air Jordan 2 có 313 đôi, lấy cảm hứng từ Detroit. Lần hợp tác thứ ba ra mắt năm 2015.
Các hợp tác lớn khác gồm: Vashtie x AJ2 (2010), Slam Dunk x Jordan (2014), Nicki Minaj x Jordan Jasmine (2015), Mark Wahlberg x Jordan Formula 23 (2017), DJ Khaled x Jordan Brand (2017), Paris Saint-Germain x Air Jordan 1 Retro High (2018) và Dior x Air Jordan 1 High (2020). Gần đây nhất là Air Jordan XXXVII (9/2022) tôn vinh văn hóa châu Phi, giá khoảng 185 USD, đệm Formula 23.
Zion Williamson còn mang văn hóa đại chúng vào giày với Rasengan Zion x Naruto x Jordan 37: upper xanh lam rực, chi tiết vàng ở lưỡi giày lấy cảm hứng kiểu tóc nhân vật Naruto – hợp tác thứ hai chủ đề Naruto sau Zion x 1 (2022).
Yêu thích phối màu kinh điển? Mời bạn đọc thêm lịch sử của Air Jordan 4 ‘Bred’ và bản Reimagined để hiểu rõ vì sao Bred luôn “cháy hàng”.
Ngoài sân bóng, di sản Nike Jordan còn được tiếp nối bởi thế hệ vận động viên mới như Jayson Tatum; dòng Nike Jordan Tatum 1 là ví dụ cho sự đổi mới thiết kế lẫn hiệu suất.
Doanh số bán hàng của Nike tăng vọt
Nike thu về hơn 100 triệu USD trong 12 tháng đầu tiên kể từ khi Air Jordan I ra mắt. Falk cho biết: kỳ vọng ban đầu là 3 triệu USD vào cuối năm thứ tư, nhưng doanh số thực tế năm đầu lên tới 126 triệu USD – vượt xa mọi dự đoán.
