Trong vài năm gần đây, sneaker không còn chỉ xoay quanh giày bóng rổ retro hay giày chạy cổ điển. Những thiết kế mang tính thử nghiệm cao đang ngày càng xuất hiện nhiều hơn, và tabi chính là một trong những xu hướng kỳ lạ nhưng thú vị nhất. Từ Nike Air Rift cho đến các thiết kế mới của ASICS, Vans hay Maison Margiela, kiểu dáng tách ngón từng bị xem là quá dị đang dần trở thành một phần của thời trang hiện đại. Hãy cùng Authentic Shoes khám phá hành trình của tabi footwear và lý do vì sao thiết kế tách ngón đang dần “xé đôi” thế giới sneaker.
Khởi nguồn của Tabi từ Nhật Bản thế kỷ 15
Tabi ban đầu không phải sneaker hay giày thời trang. Nó xuất hiện tại Nhật Bản từ thế kỷ 15 dưới dạng một loại tất có phần tách riêng ngón cái với các ngón còn lại. Thiết kế này được cho là giúp cải thiện khả năng giữ thăng bằng, hỗ trợ chuyển động rõ ràng hơn và tạo cảm giác kết nối tốt hơn với mặt đất. Ngoài yếu tố công năng, tabi còn gắn với những khái niệm về sự cân bằng cơ thể và tinh thần trong văn hóa Nhật Bản. Thiết kế tách ngón cũng được tạo ra để phù hợp với dép zōri – kiểu dép xỏ ngón truyền thống phổ biến thời đó.
Ban đầu, tabi là món đồ xa xỉ do nguồn cung cotton hạn chế. Tuy nhiên, sau khi thương mại với Trung Quốc phát triển mạnh hơn, tabi dần trở nên phổ biến và trở thành một phần của đời sống hằng ngày trong thời Edo. Đến năm 1922, Tokujirō Ishibashi – người sau này sáng lập Bridgestone – tạo ra jika-tabi bằng cách thêm đế cao su vào tabi nhằm tăng độ bám. Thiết kế này nhanh chóng được công nhân, nông dân và người lao động sử dụng rộng rãi nhờ tính thực dụng cao.
Trước khi Maison Margiela đưa tabi lên sàn runway, Onitsuka Tiger đã thử nghiệm ý tưởng tách ngón từ rất sớm. Năm 1951, vận động viên Shigeki Tanaka giành chiến thắng tại Boston Marathon khi mang một đôi running prototype với thiết kế giống “móng guốc”. Đây được xem là một trong những dấu hiệu đầu tiên cho thấy tabi có thể kết hợp với performance footwear.
Nike Air Rift và khoảnh khắc Tabi chạm vào văn hóa sneaker
Năm 1996, Nike chính thức đưa tinh thần tabi vào sneaker thông qua Air Rift. Đôi giày lấy cảm hứng từ Great Rift Valley tại Kenya và được thiết kế để tái tạo cảm giác chạy chân trần. Air Rift sở hữu phần toe split đặc trưng, upper siêu nhẹ cùng cấu trúc cực kỳ khác lạ so với sneaker thời điểm đó. Nhiều người cho rằng Kip Buck – một model-maker của Nike và runner đường dài – là người đứng sau thiết kế này, dù điều đó vẫn còn gây tranh cãi. Những sample đầu tiên của Air Rift xuất hiện với phối màu đen tím gợi nhớ đến Air Huarache Purple Punch 1991. Trong khi đó, outsole trải qua rất nhiều thử nghiệm trước khi hoàn thiện form cuối cùng. Air Rift về sau trở thành một trong những đôi sneaker “cult classic” độc đáo nhất lịch sử Nike.
Maison Margiela, Vibram và sự bùng nổ của Tabi
Bước sang những năm 2000, tabi bắt đầu xuất hiện ngày càng nhiều hơn. Vibram Five Fingers ra mắt năm 2005 và nhanh chóng gây chú ý với thiết kế barefoot runner tách toàn bộ ngón chân. Dù gây tranh cãi mạnh, đôi giày vẫn sold out ở nhiều nơi và tạo ra một nhóm người dùng cực kỳ trung thành. Đến năm 2020, Balenciaga tiếp tục đưa những đôi giày lấy cảm hứng từ tabi vào thời trang luxury. Trong khi đó, Maison Margiela bắt tay cùng Reebok năm 2021 để tạo ra các phiên bản tabi của InstaPump Fury, Club C và Question Mid. Những dự án này khiến tabi không còn bị xem là thiết kế “quá dị”, mà trở thành một phần thật sự của sneaker fashion hiện đại.
ASICS, Vans và thế hệ giày Tabi mới
Bước vào giữa thập niên 2020, tabi sneaker đang phát triển mạnh hơn bao giờ hết. Một trong những thiết kế nổi bật nhất là Kiko Kostadinov x ASICS LYASA FF Tabi. Nhà thiết kế người Bulgaria mô tả đây là sự kết hợp giữa sneaker hiệu năng và tabi hiện đại. Đôi giày lấy cảm hứng từ các mẫu marathon runner thập niên 70 của ASICS nhưng được biến thành slip-on siêu nhẹ với phần mesh trong suốt và đế FF BLAST thiên về hiệu năng. Trong khi đó, NikeSKIMS của Kim Kardashian cũng ra mắt Air Rift mới trong năm 2026 với upper mesh hiện đại hơn. Vans cũng tham gia xu hướng này bằng dự án hợp tác cùng FDMTL. Phiên bản Vans Authentic tabi sử dụng denim indigo cùng kỹ thuật patchwork boro truyền thống Nhật Bản, tạo cảm giác vintage rất rõ rệt.
Vì sao giày Tabi đang trở thành xu hướng?
Điều khiến tabi hấp dẫn nằm ở việc nó tạo ra cảm giác hoàn toàn khác biệt so với sneaker truyền thống. Thiết kế tách ngón giúp đôi giày trông lạ mắt hơn, mang hơi hướng tương lai và vẫn giữ được DNA rất đặc trưng của thời trang Nhật Bản. Đồng thời, tabi sneakers cũng là sự kết hợp thú vị giữa hiệu năng thể thao và yếu tố thời trang mang tính thử nghiệm.
Quan trọng hơn, trong giai đoạn sneaker đang dần bão hòa với các dòng retro basketball hay runner cổ điển, tabi mang lại cảm giác mới mẻ mà rất nhiều người đang tìm kiếm. Chính sự khác biệt này giúp những đôi giày tách ngón ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong các outfit thời trang hiện đại và sneaker culture những năm gần đây.
Xem thêm:
Nike Vomero Premium: Đôi giày chạy bộ êm nhất của Nike?
Air Jordan và hành trình của phối màu Toro Bravo huyền thoại
